Botulisme

Marianne Blognieuws

Wat is botulisme nu precies en wanneer komt het voor. Hoe weet je dat het botulisme is? Waar kan je dat aan zien? Wat moet je doen? Allemaal vragen die regelmatig gesteld worden.

Ik probeer hier een beknopte beschrijving te geven. Botulisme komt het vaakst voor tijdens langdurige warme zomers met weinig neerslag en veel zon. Botulisme is een bacterie die gif produceert in een zuurstofloze omgeving. Voor 1970 kwam botulisme bij watervogels in onze streken niet voor, terwijl er toch echt wel lange en warme zomers waren. Door de toename van thermische  verontreiniging (de lozing van opgewarmd water, afkomstig van industriële processen, op oppervlaktewater) in combinatie met een gebrek aan zuurstof, zorgt dat de bacterie zich kan ontwikkelen. Zelfs in de winterperiode kan dit proces doorgaan.

Besmetting: het gif van de bacterie wordt vooral gevormd in vogelkadavers die blijven liggen. Vogels die er gezond uitzien kunnen wel besmet zijn. De sporevorm van de bacterie is inactief in het maagdarmkanaal aanwezig. Gaat zo’n vogel dood, door welke oorzaak dan ook,  dan krijgt de bacterie in het zuurstofloze  kadaver alle groeikansen. Op dat moment komt de gifproductie op gang. Bij hoge temperaturen gaan kadavers snel tot ontbinding over,  aangetast spierweefsel zakt naar de bodem en worden door watervogels opgenomen. 1 gram spierweefsel bevat zoveel gif dat er 40 eenden aan botulisme door kunnen sterven. Nog een besmettingsbron zijn de vleesvliegen die in grote getale op de kadavers afkomen. Zij leggen elk ongeveer honderd eitjes op het kadaver. Nog dezelfde dag ontwikkelen die eitjes zich tot larven. Vliegenlarven bevatten zeer veel botuliumgif. Deze larven worden door veel vogelsoorten gegeten en dus besmet.

Hoe zie je dat er een botulisme-epidemie is? Vogels die door botulisme zijn aangetast hebben problemen bij opstijgen en landen, ze krijgen pootzwakte en afhangende vleugels. Als je dit ziet waarschuw dan onmiddellijk de gemeente, zij kunnen de zieke vogels ruimen en uitbreiding van de ziekte afremmen en  maatregelen nemen om verspreiding in te dammen. Tevens plaatsen zij borden bij de besmette gebieden.